فنآوري اطلاعات و آموزش
در اواسط سده بيستم اختراع كامپيوتر به عنوان يكي از
محصولات دوران صنعتي و فرزند بلافصل فنآوري مولد، جهشي
ديگر را بر تاريخ حيات بشر رقم زد. سه عامل ظهور كامپيوتر،
گسترش شبكه هاي مخابراتي و نياز روز افزون بشر به اطلاعات
همگي طليعه تولد دوران نويني را در عرصه ي حيات اجتماعي
نويد مي دادند كه اينك عصر اطلاعات ناميده مي شود. گرانيگاه
اصلي تحولات عصر جديد بر پايه فنآوري اطلاعات و حاصل
كاربست ساز و كارهاي مبتني بر گردش اطلاعات و دانش مداري
است. تاثير اين رويكرد بر مناسبات و روابط اجتماعي بشر
چنان شديد بوده كه از آن به انقلاب اطلاعاتي و از برآيند
ان به جامعه اطلاعاتي ياد مي شود. فنآوري اطلاعات به
عنوان گفتمان غالب سده ي جديد با تاثير شگرف بر تمامي
جوانب علمي، صنعتي، تجاري، اقتصادي و حتي سياسي، تصوير
جديدي را از مراحل تكوين زنگي بشر ارائه خواهد داد.
در جامعه اطلاعاتي آموزش نيز دستخوش تغيير مي شود. پيشرفت
فنآوري شبكه و بستر هاي مخابراتي نظير انتقال متن، صوت
و تصوير نوع جديدي از آموزش به نام آموزش الكترونيكي
را پديد آورده است. آموزش الكترونيكي آموزش مبتني بر
فنآوري اطلاعات گستره وسيعي از كاربردها، از جمله آموزش
مبتني بر وب، آموزش مبتني بر كامپيوتر و كلاسهاي مجازي
را در بر ميگيرد. آموزش الكترونيكي تصويري از تكامل
آموزشهاي شركتي و شخصي در مقايسه با آموزش سنتي است.
به عبارت ديگر آموزش الكترونيكي به استفاده از فنآوري
براي تحويل محتوا اشاره دارد كه كارايي و دانش را بهبود
مي بخشد.
طبقه بندي آموزش الكترونيكي :
الف ـ آموزش مبتني بر وب
ب ـ سيستم هاي الكترونيكي پشتيباني از عملكرد
ج ـ كلاس مجازي نا هم زمان
د ـ كلاس مجازي هم زمان
الف- آموزش مبتني بر وب:
وب محيطي مبتني بر مشتري/ كارگزار است كه ارتباط از
پروتكل HTTP استفاده مي كند. آموزش مبتني بر وب، آموزشي
است كه با استفاده از اين پروتكل و در چنين محيطي انجام
مي پذيرد. اين نوع از آموزش براي مسائل و موضوعات كاملا
ساخت يافته مناسب است. به عبارت بهتر براي موضوعاتي
كه داراي پاسخي روشن و راه حل مشخص و دقيق است، به كار
مي رود. فنآوري هاي مختلف صوت، تصوير، متن و انيميشن،
ابزارهاي اين نوع از آموزش الكترونيكي است.
ب- سيستم هاي الكترونيكي پشتيباني از عملكرد
:
آموزش و يادگيري به فعاليتي اطلاق مي شود كه در اثر
آن تصورات و تصديقات انسان تغيير نموده و باعث تغيير
در رفتار انسان شود. هنگام كار با سيستم هاي مختلف براي
كاربران مشكلاتي پيش مي آيد. به منظور رفع اين مشكلات
مي توان از سيستم هاي الكترونيكي پشتيباني از عملكرد
كه به نوعي كاربر را آموزش مي دهند استفاده كرد.
اين قبيل سيستم ها دسترسي به اطلاعات جامع در لحظه نياز
را براي كاربران فراهم مي كنند. اطلاعاتي كه اين سيستم
ها در اختيار كاربر قرار مي دهند شامل اطلاعاتي است
كه به نحوي بر بهبود كيفيت كار نيروي انساني اثر مي
گذارد به همين دليل بيشتر در محيط هاي كاري و مؤسسات
به منظور ارتقاي كارآيي پرسنل به كار مي روند.
تفاوت مهم اين گونه سيستمها با سيستمهاي مبتني بر وب
در آن است كه اين روش آموزش را به اندازه دلخواه و در
لحظه نياز ارائه مي دهد.
علاوه بر فنآوري هايي كه در نوع اول (مبتني بر وب) استفاده
مي شود ابزارها و فنآوري هاي ديگري نيز در اين نوع از
آموزش به كار مي روند كه عبارتند از :
- بانك اطلاعات شامل اطلاعات آماري، فايل هاي چند
رسانه اي و نكات كمكي در قالب صفحات وب
- بر نامه هاي صفحه گسترده و پردازش متن كه براي
تنظيم و پر كردن فرم ها ي اطلاعاتي خاص به كار مي
روند.
- راهنما طوري كه بتواند كاربر را در مسير انجام
وظايفش هدايت كند. در اين مورد ابزارهاي جادويي
به نام ويزارد مثال خوبي هستند.
- شبيه سازي مختصر تجربيات و وقايع در مورد يك مساله
خاص و ارائه دستورالعمل هايي كه مرتبط با جنبه هاي
خاص آن مساله هستند.
ج- كلاس مجازي نا هم زمان
كلاس مجازي نا هم زمان، كلاسي در اينترنت است كه معلم
و فراگير را بطور نا هم زمان و با استفاده از فنآوري
هاي مختلف شبكه و اينترنت، دور هم جمع مي كند. به اين
صورت كه آنها همگي از يك فضاي آموزشي به صورت اشتراكي
استفاده نموده ولي هر يك در زمان مورد نظر خود به اين
فضاي آموزشي مراجعه مي كنند و از آنچه تا اين لحظه در
كلاس رخ داده است اطلاع حاصل مي نمايند. دانش اموزان
مي توانند پرسش و پاسخ، يادداشت هاي معلم، گزارش كار
سايرين و اطلاعات مفيد ديگر ببينند و متقابلا سؤال يا
نكات مورد نظر خود را مطرح نمايند.
از مزاياي اين نوع آموزش آن است كه تا حدودي جنبه هاي
اجتماعي محيط آموزشي را لحاظ مي نمايد و تعامل و ارتباط
ميان همكلاسي ها و معلم به طور نسبي فراهم مي شود ابزارهاي
اين روش مي توانند بسيار متنوع و گسترده : مانند تابلوهاي
اعلانات، گروههاي خبري، پست الكترونيكي، سيستم هاي مختلف
صوتي و تصويري باشند.
گذشته از ابزارهاي فوق كه براي ارائه اين نوع آموزش
بكار مي روند مي توان از فنآوريهايي كه براي مديريت
كلاس (ثبت وقايع، حضورو غياب، نظارت بر پيشرفت تحصيلي)
و به صورت محصولات متنوع توسعه يافته اند نام برد. برخي
از اين محصولات كه وظيفه مديريت آموزش را بر عهده دارند
عبارتند از :
- Black board
- Top class
- Web CT
اين محصولات مجموعه اي از ابزارها را در اختيار داشته
كه به كمك آنها فعاليت ها و ارتباطات بين اعضاي كلاس
را كنترل مي كنند و با خودكار نمودن برخي وظايف مديريتي
و هزينه سربار، همچنين بار كاري مديران سيستم را كاهش
مي دهند. در قسمت هاي بعد با سيستم هاي مديريتي در آموزش
الكترونيكي بيشتر آشنا خواهيم شد.
د- كلاس مجازي هم زمان
كلاس مجازي هم زمان يك محيط آموزشي زنده است كه درآن
معلم و دانشجويان به صورت هم زمان اما در مكان هاي فيزيكي
متفاوت با بهره گيري از شبكه هاي كامپيوتري به آموزش
مشغول مي شوند. اين بدان معناست كه كلاس در زمان واقعي
بر گزار مي گردد. زمان بندي اين كلاس ها بايد به نحوي
باشد كه همه اعضاي آن بتوانند در يك زمان مشخص از آن
استفاده كنند و اين موضوع از محدوديت ها و معايب آن
به شمار مي رود كه باعث پيچيده شدن سيستم از لحاظ فني
خواهد گرديد. به عنوان مثال براي پشتيباني ارتباطات
صوتي همزمان ميان اعضاي كلاس نياز به يك پهناي باند
زياد مي باشد.
ابزارها و فنآوري هايي كه در اين نوع از آموزش به كار
مي روند عبارتند از : پيام رساني فوري، گپ زني (گفتگو)،
معلم مجازي و انواع فنآوريهايي كه در كنفرانس هاي صوتي
و تصويري كاربرد دارند.
سيستم هاي مديريت آموزش الكترونيكي
هر محيط آموزشي براي اجرا و نظارت بر قوانين آموزشي
و انظباطي خود، نياز به بخش مديريت دارد. از وظايف بخش
مديريت مي توان به تنظيم وبودجه بندي زماني و محتوايي
دروس، نظارت بر اجراي اين بودجه بندي، كنترل حضور و
غياب و ارزيابي پيشرفت تحصيلي، فراگيران نظارت بر امتحانات
و ارزشيابي اشاره نمود.
در محيط آموزش دو سيستم مديريتي وجود دارد كه در كنار
هم وظايف فوق را انجام مي دهند. اين دو سيستم عبارتند
از (99):
الف ـ سيستم مديريت آموزش (LMS)
ب ـ سيستم مديريت محتواي آموزشي (LCMS)
الف-سيستم مديريت آموزش (LMS):
LMS سيستم نرم افزاري است كه بر آموزش دانشجويان نظارت
دارد. اموري مانند مديريت اشتراك هر دانشجو، ثبت نام،
انتخاب واحد، جمع آوري اطلاعات در مورد پيشرفت تحصيلي
دانشجو، امتحانات غير مترقبه، امتحانات غير مترقبه،
امتحانات پاياني و به طور كلي ارزشيابي و نمره دادن
از وظايفي است كه به عهده اين سيستم قرار است.
ب- سيستم مديريت محتوي آموزشي (LCMS):
هدف اصلي و اوليه اين سيستم، مديريت محتواي آموزشي است
كه مي تواند به صورت سفارشي براي هر دانشجو ارائه شود.
در اين سيستم مي توان محتويات آموزشي را ايجاد و ذخيره
كرد، مورد استفاده مجدد قرار داد و به حذف يا اصلاح
آنها پرداخت و منظور از محتواي آموزشي، مطالبي است كه
در قالب دروس مختلف بايد به دانشجويان منتقل شوند.
امروزه با پيشرفت هايي كه در زمينه توسعه نرم افزار
ها صورت گرفته است و گرايشي كه به سمت سيستم هاي شيءگرا
وجود دارد، سيستم مديريت محتواي آموزشي نيز به سمت ”
سيستم مديريت اجزاي آموزشي ” در حال حركت است. بدين
ترتيب كه هريك از محتويات درسي و حتي دانشجويان مي توانند
يك جزء محسوب شوند، بنابر اين مي توان انتظار داشت كه
سيستم مديريت محتواي آموزشي به صورت شاخه اي از سيستم
مديريت آموزش درآيد.
فنآوريهاي آموزش الكترونيكي
فنآوري ها و ابزارهاي به كار رفته در آموزش الكترونيكي
مي توانند از انواع بسيار ساده مثل متن و گرافيك تا
فنآوري هاي پيشرفته تر مانند شبيه سازي ها و معلم هاي
مجازي تشكيل شوند. در ادامه مهم ترين اجزاي آموزش الكترونيكي
مورد بحث قرار مي گيرد
الف ـ متن
يك از پر استفاده ترين ابزارها در وب است. بديهي است
كه در مورد يك محيط آموزشي و ارائه محتويات آموزشي نقش
بنيادي را بازي مي كند.
ب ـ مستندات
منابعي هستند كه در كنار محتويات اصلي دروس مي توانند
به امر فراگيري كمك كنند. برخي از انواع مستندات عبارتند
از :
- نمودارها (مثلا مستندات نرم افزارExcel )
- رساله ها و مقالات (مثلا مستندات برنامه آكروبات
در قالب PDF)
- اسلايدهاي آموزشي مرتبط با دروس (مثلا مستندات
برنامه Power Point)
ج ـ صوت و تصوير
امروزه صوت و تصوير جايگاه خاصي در سيستمهاي چند رسانه
اي مبتني بر وب به عهده دارند. اما در عين حال به دليل
محدوديت پهناي باند تا حدودي مشكل ساز هستند. رفع اين
مشكل با كمك فنآوريهايي مثل فنآوري صوت و تصوير جرياني
و فنآوري هاي خطوط پر سرعت اينترنت امكان پذير شده است.
د ـ پست الكترونيكي
اين افزار يكي از مهم ترين ابزارها براي برقراري ارتباطات
در سيستمهاي آموزشي مي باشد. وضعيت انظباطي، نمرات،
اطلاعيه ها و غيره مي توانند توسط پست الكترونيكي به
اطلاع دانشجويان برسند. اين نامه هاي الكترونيكي مي
توانند به وسيله يكي از بخش هاي سيستم LMS به طور خودكار
توليد و ارسال شوند.
ه ـ پيام رساني فوري و گپ زني
در صورتي كه برخي از اعضاي كلاس، هم زمان، با هم، online
باشند مي توانند از طريق نرم افزارهاي پيام رساني فوري
(مانند آنچه در Yahoo و MSN يافت مي شود)، با يكديگر
به تبادل اطلاعات بپردازند. فنآوري گپ زني و پيام رساني
فوري شباهت زيادي به هم دارند ولي در برخي از جهات تفاوت
هايي با يكديگر دارند. به عنوان مثال مي توان به اين
نكته اشاره كرد كه براي گپ زني نياز به مرورگر وجود
دارد در حالي كه بر نامه هاي پيام رسان فوري، نرم افزارهاي
مستقلي هستند كه بر روي دستگاه كامپيوتر كاربر نصب مي
شوند.
و ـ گروههاي خبري
هر گروه خبري متشكل از افرادي است كه به يك موضوع خاص
علاقه دارند و به بحث و تحقيق درباره آن مي پردازند
در يك محيط آموزشي مي توان دانشجويان و اساتيد را در
قالب گروه هاي خبري به فعاليت واداشت.
ز ـ تابلوهاي اعلانات
مجموعه اي از چند گروه خبري است كه نكات مهم و برگزيده
را روي يك تابلوي مجازي در معرض ديد عموم قرار مي دهند.
ح ـ تخته هاي سفيد
محل هايي كه كاربران، متن يا تصوير دلخواه خود را در
آن مي نويسند و محيطي مناسب براي آموزش بصري است. يكي
از محصولاتي كه در اين روش استفاده مي شود، نرم افزار
(Microsoft Net meeting) است.
ط ـ برنامه هاي كاربردي اشتراكي
هر كاربر مي تواند برنامه هاي كاربردي موجود در كامپيوتر
خود را با ساير كاربران موجود در شبكه به اشتراك بگذارد.
اين فنآوري خصوصا در مواقعي كه دانشجويان مشغول كار
بر روي پروژه هاي كامپيوتري خود هستند و يا زماني كه
هزينه برخي نرم افزار ها بالاست، مفيد واقع مي شود.
ي ـ كنفرانس هاي صوتي يا ويديويي اين فنآوري به صورت
انتقال Online و دو طرفه شامل صوت و تصوير عمل ميكند
و امروزه براي بسياري از كاربردها در جهان متداول است.
يكي از شناخته شده ترين انواع اين فنآوري، انتقال صوت
بر روي IP است كه در واقع يك نوع كنفرانس صوتي است.
يكي از محصولاتي كه از اين فنآوري بهره مي گيرد نرم
افزار (PalTalk ) مي باشد.
ك ـ فضاهاي مجازي چند كاربره (MUD)
فضاي مجازي چند كاربره عبارت است از فضاهايي مجازي است
كه كاربران مي توانند با اسم يا شخصيتي خاص به آن داخل
شده و با يكديگر به تعامل بپردازند. هر كاربر در اين
فضاي مجازي مي تواند به گشت و گذار پرداخته با ديگران
گپ بزند و فضاي مورد علاقه و اشياي مورد نظر خودش را
ايجاد نمايد. براي اين منظور داراي خط فرماني شبيه سيستم
عامل DOS يا Unix است. اين فنآوري بيشتر مبتني بر متن
است.
ل ـ محيطهاي مجازي گرافيكي
اين محيط بسيار شبيه MUD است با اين تفاوت كه محيط مجازي
آن مبتني بر متن نبوده و گرافيكي مي باشد. مثال معروف
آن محصولي به نام "Palace" است.
م ـ شبيه سازي
شبيه سازي ها معمولا تلاش مي كنند تا محيطي شبيه به
محيطي را كه آموزش واقعي در آن صورت ميگيرد بسازند.
به نظر مي رسد كه زبان جاوا فنآوري مناسبي براي توسعه
محيطهاي شبيه سازي آموزشي مبتني بر وب باشد.
ن ـ پايگاه داده ها
پايگاه داده به طرق گوناگوني مي توانند در محيط هاي
آموزشي مورد استفاده قرار گيرند. آنها مي توانند نقش
عمده اي را در برنامه هاي كاربردي آموزش ايفا كنند.
ذخيره سازي و مديريت پروفايل كاربران، سؤالات امتحاني
و ثبت بازيابي نتايج امتحانات بدون استفاده از پايگاههاي
داده امكان پذير نيست.
س ـ نرم افزار هاي كنترل از راه دور
بر نامه هايي كه بر روي كامپيوتر سرويس گيرنده يا كلاينت
(در اينجا دانشجو) نصب شده و به سرويس دهنده يا سرور
(در اينجا معلم) امكان كنترل كامپيوتر دانشجو را از
راه دور مي دهند. اين فنآوري خصوصا براي آموزش الكترونيكي
مباحث كامپيوتري و سيستم عامل كاربرد دارند.
ع ـ معلم مجازي
مجموعه اي از فنآوري هاي مختلف است كه حضور يك معلم
مجازي را در كلاس درس ممكن مي سازد. اين فنآوري مي تواند
شامل پردازشگرهاي قوي و هوشمند صدا و متن باشد. پس از
آشنايي با انواع آموزشهاي الكترونيكي و فنآوري هاي مرتبط
مي توان نتيجه گرفت كه يك محيط آموزش الكترونيكي جامع
مانند بك دانشگاه اينترنتي كه در بر گيرنده كليه نيازهاي
كاربران آن است به يقين تركيبي از انواع آموزش الكترونيكي
مي باشد و هر يك از انواع به تنهايي پاسخ گوي بخشي از
نيازهاي آموزشي آن محيط خواهد بود. اين روش را آموزش
الكترونيكي تركيبي نيز مي نامند.
تاثير فنآوري اطلاعات برآموزش الكترونيكي
در عين حال كه فنآوري هاي فعلي در زمينه آموزش الكترونيكي
قابليت هاي جالب توجهي را براي اين صنعت فراهم كرده
است اما پيشرفت در فنآوري اطلاعات و ارتباطات سبب مي
شود تا آموزش هاي الكترونيكي در سال هاي آينده به شكل
اعجاب انگيزي به عنوان بخش جدايي ناپذير از زندگي روزانه
بشر در آيد، برخي از اين پيشرفت ها عبارتند از:
الف ـ شبكه هاي پهن باند وسيم
كاربرد وسايل ارتباط جمعي مانند وسايل سمعي و بصري،
نقاشي هاي متحرك و به طور كلي برنامه هاي چند رسانه
اي در امر آموزش زماني امكان پذير و مؤثر خواهند بود
كه آموزش گيرنده پهناي باند لازم براي دريافت چنين اطلاعات
حجيمي را در امر آموزش نيز استفاده نمود مساله اي است
كه حل آن به جذابيت بيشتر آموزش الكترونيكي كمك خواهد
كرد. مساما در اختيار داشتن مجموعه هايي كه نه تنها
امكان خواندن و شنيدن مطالب درسي را به آموزش گيرنده
مي دهند بلكه امكان تمرين كردن را هم فراهم مي كنند
بسيار جذاب خواهند بود.
ب ـ بازي ها و شبيه سازي هاي كامپيوتري به عنوان
ابزاري براي آموزش
استفاده از بازي ها و شبيه سازي براي آموزش محيطي را
فراهم مي آورند كه مستلزم تصميم گيري هاي آني توسط گيرنده
و به كارگيري اين تصميمات در مراحل بعدي است. كسي كه
از اين بازي ها استفاده مي كند به وضوح و به سرعت نتيجه
تصميم گيري خود را مشاهده مي كند. به اين ترتيب در مي
يابيم كه پيشرفت در فنآوري بازي ها و شبيه سازي ها مي
تواند به طور مؤثر درآموزش الكترونيكي نيز به كارگيري
شود. با كمك اين ابزار مي توان آموزش مشاغل حساسي مانند
خلباني را نيز تحت پوشش قرار داد اگر چه امروزه بازي
هاي ويديويي و شبيه سازي ها بيشتر به عنوان يك وسيله
سرگرمي توسعه يافته اند اما به طور يقين اين توسعه و
پيشرفت حوزه وسيعي را براي رشد و تكامل فعاليتهاي آموزشي
به وجود خواهد آورد.
ج-ديدگاههاي جديد
تاثير آموزش بر بازده كاري امري انكار ناپذير است از
سوي ديگر پيشرفت فنآوري و تغييرات حاصله در محيطهاي
كار، به كارگيري روشهاي آموزشي را محدود نموده است.
در اين راستا ضروري است تا موارد ذيل مورد توجه جدي
قرار گيرد:
- از آموزش تا عمل:
آموزش بر عملكرد نيروي كار تاثير دارد لذا ضروري
است تا چنين تاثيري مورد ارزيابي قرار گيرد. محاسبه
ميزان سود مندي يك آموزش شبيه محاسبه ارزش هر كار
ديگر به سوددهي تجاري آن بازمي گردد. بدون شك روشهاي
بهبود كارآيي انسان كه تحت عنوان فنآوري عملكرد
انساني (HPH) نيز ازآن ياد مي شود بدون توجه به
عامل آموزش كامل و كارآمد نخواهد بود.
- از كلاس تا هر كجا و هر زمان:
دومين دگرگوني در زمينه دسترسي به آموزش كوتاه شدن
زمان و مكان است. آموزش بايد همه جا در دسترس متقاضيان
باشد به صورت هفت روز هفته و بيست و چهار ساعت شبانه
روز، در اداره، در منزل و در اتاق هتل يا هر كجاي
ديگر. زمان و مكان به عنوان عوامل مهم در آموزش
مطرح هستند. در آموزش سنتي كاربر در زمانها و مكانهاي
خاصي آموزش مي بيند اما در اينجا نياز است تا كاربر
در زمان ها و مكان هاي دلخواه بتواند از سيستم آموزش
استفاده كند.
- از كاغذ تا كامپيوتر:
با آنكه هنوز هيچ كس پيش بيني نمي كند كه در آينده
نزديك علي الخصوص در آموزش وارد دنياي بدون كاغذ
شويم، مع ذلك روز به روز، بيش از پيش به آنچه در
روي صفحه نمايش كامپيوتر ملاحظه مي شود متكي خواهيم
شد. انقلاب كامپيوتري براي سازمان ها قابليتي بسيار
گرانبها و با ارزش فراهم مي نمايد چرا كه مي توانند
اطلاعات خود را كامپيوتري و به سهولت ذخيره و به
روز نمايند.
- از تسهيلات فيزيكي تا تسهيلات شبكه اي
به تدريج تسهيلات شبكه اي بيش از پيش جايگزين تجهيزات
فيزيكي در امر آموزش خواهد شد و شركتها در پي ايجاد
و استفاده از بسترهاي ديجيتالي براي آموزش كاركنان
خود خواهد بود.
- از زمان دوره اي تا زمان حقيقي
سرعت عمل خصيصه اي است كه كار ديجيتالي را تعريف
مي كند و زمان عاملي امتياز دهنده يا امتياز گيرنده
است. بيست سال قبل يك استاد براي تدوين و تدارك
يك دوره آموزشي دو هفته اي ناگزير به صرف زماني
معادل يك سال وقت بود و آن دوره نيز چند سال پياپي
تدريس مي شد. امروزه در بسياري موارد محتويات آموزشي
به سرعت تغيير مي كنند و به روز مي شوند كه حتي
مدت دو هفته هم براي تدوين چنان دوره اي وقت و فرصت
نخواهيم داشت، در حقيقت تعداد زيادي از برنامه هاي
آموزشي بدون اعمال پاره اي اقدامات حتي براي بار
دوم مورد استفاده آموزش مجدد قرار نمي گيرد روزگاري
كه برنامه سازان آموزشي برنامه يك دوره آموزش را
مي ساختند و سپس به اجرا گذارده و سال ها از آن
استفاده مي كردند به سرآمده است. امروز كارهاي زمان
بندي شده خصوصا در زمينه علم و دانش آن قدر كوتاه
شده است كه همه ما در زمان عيني قرار گرفته ايم
(هيچ كاري را براي آينده انجام نمي دهيم ـ يعني
بين زمان برنامه ريزي و اجراي آن هيج فاصله اي نيست).
يكي از بزرگ ترين چالش هايي كه بر سر راه مؤسسات آموزشي
امروزي كه روش مديريت دانش را براي آموزش كاركنان خود
بر مي گزينند اين است كه بايد تمام دنياي مرتبط با سازمان
خود را، به صورت يك مجموعه كامل ببينند. در اين روش،
تركيب جاي تجزيه را مي گيردو نوآوري با شرايط محيطي
متغير امروزي اساس كار خواهد بود.
استانداردهاي آموزش الكترونيكي
آموزش الكترونيكي به عنوان صنعتي نوپا هر روز در حال
توسعه و نوآوري است. لذا تعيين استاندارد براي اين صنعت
با پيچيدگي ها و مشكلات فراواني همراه است. پيشگامان
توسعه اين صنعت با بهره گيري از تجربيات خود خط مشي
ها يا ويژگي هايي را براي ساير توسعه دهندگان آموزش
الكترونيكي ارائه داده اند. برخي از اين خطوط توسط توليدكنندگان
و فروشندگان محصولات آموزشي استفاده شده و مورد تاييد
قرار گرفته اند لذا به صورت استانداردهاي معيني در آمده
اند.
استانداردهاي آموزشي اين امكان را فراهم مي كنند تا
محتواي مطالب آموزشي در قالب هاي مختلف و در تعامل با
سيستم هاي متنوع نرم افزاري و سخت افزاري قابل عرضه
باشند. به عبارت بهتر استاندارد سازي موجب استفاده بهينه
و فراگير آموزش الكترونيكي خواهد شد. مهم ترين سازمان
هايي كه امروزه در تعيين اين گونه استانداردها فعاليت
دارند عبارت از:(ADL )، (AICC)، (IEEELTSC) و كنسرسيوم
جهاني( IMS) مي باشند. .
- ADL: (ADL) يك سازمان دولتي آمريكايي است كه وظيفه
اش انجام تحقيقات و توسعه خط مشي ها در زمينه پيشبرد
و پذيرش آموزش الكترونيكي است. هدف(ADL) عبارت است
از ايجاد دسترسي مطمئن به آموزش با كيفيت بالا و
همچنين دسترسي به محتويات آموزشي كه بتواند پاسخگوي
نيازهاي امروزي افراد مختلف در جامعه باشند
- AICC :اين كميته كه در سال 1998 فعاليت خود را
آغاز كرد متشكل از يك گروه بين المللي از افراد
حرفه اي در آموزش مبتني بر فنآوري است. همان طور
كه از نام اين كميته مشهود است هدف اصلي آن ارائه
خط مشي هايي براي آموزش در صنعت هوانوردي است اما
از آنجا كه اين خط مشي ها در ارتباط با پيكر بندي
سخت افزاري و نرم افزاري هستند براي ساير آموزش
ها نيز مفيد هستند هدف (AICC) ارائه روش هاي آموزش
مقرون به صرفه كارا و مادام العمر است. خط مشي ها
ارائه شده توسط اين كميته با نام كلي (CMI) شناخته
مي شوند. مثلا خط مشي (CM1001) براي ايجاد محتواي
آموزشي به كار مي روند.
- IEEE LTSC :IEEE يكي از معروف ترين سازمان هاي
بين المللي است كه تا كنون خط مشي ها و استانداردهاي
متنوعي را براي الكتريكي، كامپيوتري و مخابراتي
ارائه داده است. خط مشي هاي ارائه شده توسط اين
سازمان در زمينه آموزش الكترونيكي به طور گسترده
اي مورد پذيرش و استفاده قرار گرفته و تبديل به
استانداردهاي جهاني شده اند.
يكي از اين خط مشي ها(LOM) نام دارد. اين خط مشي
عناصري را تعريف مي كند كه منابع آموزشي هستند.
ساير سازمانهاي دست اندركار استاندارد(LOM) را پذيرفته
اند واز آن به صورت تركيبي در تعريف خط مشي هاي
جديد خود استفاده مي كنند. هدف(IEEE) ايجاد سازگاري
و هماهنگي بين بخش هاي مختلف سيستم هاي آموزش الكترونيكي
با يكديگر مي باشد.
- كنسرسيوم جهاني IMS : مجموعه اي از فروشندگان
و توسعه دهندگان خط مشي هاي مبتني بر (XML) بوده
كه ويژگيهاي كليدي دوره هاي آموزشي درس ها، ارزشيابي
ها و حتي فراگيران را شرح مي دهند. علاوه بر اين،
خط مشي هاي مبتني بر (XML) ساختاري را براي ارائه
ابردادا هاي آموزشي تعريف مي كند. اين گروه روش
قانون مندي را براي معرفي منابع مختلف آموزشي ارائه
نموده است به طوري كه از طريق آن بتوان منابع آموزشي
را به طور سازگار و هماهنگ ميان محصولات و سيستمهاي
گوناگون آموزش الكترونيكي مورد استفاده قرار داد.
در اختيار داشتن منابع آموزشي سازگار در سيستم هاي
آموزشي مختلف، امكان جستجو درميان منابع موجود را
فراهم آورده و بدين وسيله منابع مورد نياز شناسايي
و به كارگيري مي شود. اين عمل با عنوان قابليت استفاده
مجدد، مانع ازآن مي شود كه وقت و هزينه خود را براي
ايجاد يك منبع آموزشي مشابه صرف نماييم. به علاوه
اين امكان را مي دهد تا منابع آموزشي خود را با ساير
منابع تعويض و جابه جا كنيم، همچنين امكان مديريت
و نگهداري و پشتيباني بهتر را براي منابع آموزشي،
در طي چرخه زندگي سيستم، فراهم مي كند.
عناوين چند نمونه از خط مشي هاي پر كاربرد (IMS) به
قرار زير مي باشند :
IMSQTI, IMS Content Packaging, IMS Meta-data
"منبع : "پيش به سوي جامعه اطلاعاتي
مولفان : دکتر محمد فتحيان و مهندس سيد حاتم مهدوي
نور
